Ο μετα-νεωτερικός ηγεμών (Μέρος 2ο)

Στο προηγούμενο κείμενο παρουσίασα κάποιες παρατηρήσεις μου πάνω στις αντιδράσεις των πολιτών σχετικά με την τοποθέτηση του Παπαδήμου στη θέση του πρωθυπουργού. Αξίζει χωρίς αμφιβολία να προβληματιστούμε, καθώς βλέπουμε μια μεγάλη μερίδα του κόσμου να τρέφει μεγάλες ελπίδες, ακόμα να βλέπει και ως σωτήρα έναν μη εκλεγμένο πρωθυπουργό, εκλεκτό των τραπεζιτών και πρώην διοικητή της ΤτΕ κατά την βρώμικη περίοδο της χρηματιστηριακής φούσκας και των θαλασσοδανείων. Ακόμα και αν απορρίψουμε ως παραποιημένα τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων για τη νέα κυβέρνηση, από την καθημερινή επαφή με γείτονες, γνωστούς και συναδέλφους διαπιστώνουμε ότι όντως υπάρχουν αρκετοί που μιλούν με σεβασμό και θαυμασμό για το νέο πρωθυπουργό, ελπίζοντας πως αυτός επιτέλους θα σώσει τη χώρα.

Ο μετα-νεωτερικός ηγεμών (Μέρος 1ο)

Κάτι περίεργο εκ πρώτης όψης συμβαίνει στις χώρες του ευρωπαϊκού νότου. Μετά τις διαδοχικές αλλαγές ηγεσιών σε Ελλάδα, Ιταλία και Ισπανία, οι πολίτες φαίνονται από ικανοποιημένοι ως ευτυχισμένοι. Μικρή σημασία έχει το ότι αυτές οι αλλαγές έγιναν «πραξικοπηματικά» σε Ελλάδα και Ιταλία, ενώ «δημοκρατικά» στην Ισπανία. Ας ρίξουμε μια ματιά στην κατάσταση στην Ισπανία, όπου μετά τις χθεσινές εκλογές συγκέντρωσε μεγάλη πλειοψηφία ο υποψήφιος του συντηρητικού Λαϊκού Κόμματος, Μαριάνο Ραχόι (Ελευθεροτυπία):

Ο Zizek για την κατάληψη της Wall Street

Αναδημοσιεύω σήμερα (από τη Λέσχη) την ομιλία του φιλόσοφου και ψυχαναλυτή Slavoj Žižek προς τους αμερικανούς διαδηλωτές της κίνησης "Occupy Wall Street". Παραθέτω και ένα απόσπασμα της ομιλίας του σε βίντεο. Εντύπωση προκαλεί το γεγονός του ότι παρά την απαγόρευση κάθε είδους ηχητικής εγκατάστασης από την αστυνομία (ακόμα και ενός απλού τηλεβόα!), οι διαδηλωτές επαναλαμβάνουν δυνατά τα λόγια του ομιλητή, με σκοπό να τα ακούσουν όλοι...

Κρίση, απελπισία και αυτοκτονία

Η οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση των τελευταίων ετών μας έφερε αντιμέτωπους με καταστάσεις που δεν είχαμε καν φανταστεί στο παρελθόν. Ηλικιωμένες κυρίες να αγοράζουν με πίστωση από τη λαϊκή, πελάτες σε αρτοποιεία να ζητούν «μισό ψωμί» (ένα ψωμί των 300gr κομμένο στη μέση με μαχαίρι), άλλοτε ευκατάστατοι συμπολίτες μας να χάνουν καταστήματα και σπίτια λόγω χρεών, χιλιάδες άνθρωποι να μένουν κυριολεκτικά στο δρόμο, χωρίς κανένα εισόδημα, χωρίς καμία βοήθεια από κανέναν. Η περισσότερο ανησυχητική όμως συνέπεια της κρίσης είναι η αλματώδης αύξηση των αυτοκτονιών, μιας πρακτικής που γενικά θεωρούταν σπάνια στην Ελλάδα. Θα ξεκινήσω το άρθρο μου πάνω στο κοινωνικό πλέον φαινόμενο των αυτοκτονιών, αναφερόμενος σε ένα περιστατικό που συνέβη χθες, την Παρασκευή 16 Σεπτεμβρίου στη Θεσσαλονίκη.

Αυτοί μιλάνε για κέρδη και ζημιές...

...εμείς μιλάμε γι' ανθρώπινες ζωές!»

Θα ξεκινήσω το σημερινό άρθρο με το συγκεκριμένο σύνθημα, θέλοντας να ασκήσω κριτική σε όλους αυτούς τους επαγγελματίες προπαγανδιστές, δημοσιογράφους και οικονομολόγους, που πασχίζουν με κάθε μέσο να μας πείσουν ότι η συνταγή του μνημονίου (και μάλιστα η νεότερη έκδοσή του με τη μορφή του μεσοπρόθεσμου) είναι η μόνη λύση για τη χώρα.

Κίνημα των αγανακτισμένων: επιτέλους ξεκίνησε!

It has to start somewhere
It has to start sometime
What better place than here
What better time than now

Rage Against The Machine, “Guerilla Radio”

Η Κερατέα μας δείχνει το δρόμο

Το μήνυμα της εργατικής πρωτομαγιάς είναι σήμερα επίκαιρο όσο ποτέ: αγώνας μέχρι τέλους απέναντι στην αυθαιρεσία των ισχυρών. Μπορεί τα αιτήματα να είναι διαφορετικά στην Ελλάδα του 2011 από ότι στο Σικάγο του 1886, οι συνθήκες εκμετάλλευσης όμως για την πλατιά μάζα του λαού είναι παρόμοιες, όπως επίσης συγκρίσιμη είναι η στάση της εξουσίας και των εκπροσώπων της. Είναι αλήθεια οτι ζούμε στις μέρες ενός νέου εργασιακού μεσαίωνα, ενώ ο καπιταλισμός άρχισε να δείχνει ξανά το πραγματικό του πρόσωπο… Δεν πρέπει όμως να παραδοθούμε και να αφεθούμε παθητικά στη χειραγώγηση των λίγων. Είναι ιστορικά αποδεδειγμένο οτι ο λαός μπορεί να επιβάλει τη θέλησή του, αν κινητοποιηθεί μαζικά και οργανωμένα. Το πιο αντιπροσωπευτικό παράδειγμα σύγχρονου λαϊκού αγώνα αποτελεί κατά τη γνώμη μου η πολύμηνη κινητοποίηση των κατοίκων της Κερατέας, ενάντια στην κατασκευή χωματερής από το κράτος των εργολάβων και των τραπεζιτών. Ένας αγώνας πραγματικά ανένδοτος και μαζικός, με την έμπρακτη συμμετοχή της πλειοψηφίας των κατοίκων, όλων των ηλικιών και πολιτικών πεποιθήσεων. Μια «εικόνα από το μέλλον», της κρατικής καταπίεσης και καταστολής από τη μία, της λαϊκής αντίστασης και αυτο-οργάνωσης από την άλλη.

Ανθρώπινη επιθετικότητα

Η ανθρώπινη επιθετικότητα αποτελεί ένα συνηθισμένο και καθημερινό φαινόμενο. Κατά καιρούς έχουν γίνει προσπάθειες για να ανακαλυφθούν τα αίτια πρόκλησης τέτοιων εκδηλώσεων, ιδιαίτερα όταν αυτή η συμπεριφορά οδηγεί σε αντικοινωνικές, καταστροφικές συνέπειες. Στο παρακάτω κείμενο θα αναφερθούμε σε κάποιες θεωρίες και προσεγγίσεις που έχουν προταθεί κατά καιρούς για να ερμηνευτούν οι αιτίες της επιθετικότητας και της κοινωνικά μη αποδεκτής συμπεριφοράς.

Ψυχανάλυση και προπαγάνδα

Λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση του τελευταίου άρθρου μου, για τους φόβους που καλλιεργούνται στους ανθρώπους εν μέσω κρίσης, βρήκα στο ιστολόγιο του φίλου Tyler Durden μια ανάρτηση αφιερωμένη στο εξαιρετικό ντοκιμαντέρ “Century of the self”. Το θέμα του συγκεκριμένου ντοκιμαντέρ είναι πρωτότυπο όσο και ενδιαφέρον: αναφέρεται στη συμβολή της ψυχανάλυσης στην ανάπτυξη νέων, αποτελεσματικότερων μεθόδων προπαγάνδας και στον τρόπο με τον οποίο μπορούμε να αντιληφθούμε τις δυσδιάκριτες επιδράσεις της προπαγάνδας πάνω μας και να τις εξουδετερώσουμε. Μια ιδιαίτερα αξιόλογη δουλειά του Adam Curtis, που διαφωτίζει και σοκάρει. Σας προτείνω να δείτε και τα τέσσερα μέρη του “Century of the self”, τα οποία μπορείτε να βρείτε με ελληνικούς υπότιτλους στην ιστοσελίδα Free and Real.

Κρίση και αρχέγονοι φόβοι

Σε παλιότερα άρθρα έχω ασχοληθεί εκτεταμένα με τις οικονομικές και κοινωνικές συνιστώσες της διαβόητης «κρίσης» που βιώνουμε τους τελευταίους μήνες. Σήμερα αποφάσισα να εστιάσω και στον ψυχολογικό της αντίκτυπο στους ανθρώπους. Άλλωστε, οι επιστήμες της ψυχολογίας και της κοινωνιολογίας επικαλύπτονται σε τέτοιο βαθμό, που συχνά είναι δύσκολο να ξεχωρίσεις που σταματά η μία και που ξεκινά η άλλη. Είναι γνωστό οτι μια κοινωνία αποτελείται από άτομα, τα οποία, παρά τις όποιες αλληλεπιδράσεις μεταξύ τους, δεν παύουν να έχουν τον προσωπικό τους ψυχισμό, τις εξατομικευμένες τους ανάγκες και επιθυμίες, τους δικούς τους φόβους και αξίες. Κατανοώντας καλύτερα τον άνθρωπο, μπορούμε να κατανοήσουμε καλύτερα τη λειτουργία της κοινωνίας και αντίστροφα.

Οι θετικές συνέπειες της κρίσης (μέρος 1ο)

Πιθανόν ο τίτλος του παρόντος άρθρου να σας φαίνεται περίεργος, προκλητικός, ίσως και ύποπτος. Πως θα μπορούσε να είναι κάποιος αισιόδοξος σε μια τέτοια περίοδο της ιστορίας; Τι θετικό μπορεί να βγάλει κανείς από μια ζοφερή και απειλητική συγκυρία, όπως αυτή που ζούμε; Κι όμως φίλοι μου, το «ουδέν κακό αμιγές καλού» των αρχαίων Ελλήνων είναι ένα ρητό με καθολική ισχύ, που μπορεί να βρει εφαρμογή σε σχεδόν όλες τις περιπτώσεις. Η βαθιά οικονομική, κοινωνική και πολιτική κρίση που βιώνουμε μπορεί να γίνει έναυσμα για την αφύπνιση του κόσμου από το λήθαργο και την αναγέννηση, μέσα από τη ριζική αναθεώρηση θεσμών, πεποιθήσεων και νοοτροπιών. Άλλωστε, οι λαμπρότερες καινοτομίες της παγκόσμιας ιστορίας ακολούθησαν περιόδους παρακμής και ύφεσης. Η αρχαία αθηναϊκή δημοκρατία ακολούθησε την ολιγαρχία και την τυραννία, ο διαφωτισμός ακολούθησε τις σκοτεινές εποχές του μεσαίωνα, η γαλλική επανάσταση ακολούθησε την απολυταρχία του Λουδοβίκου του 16ου, ενώ η ρωσική επανάσταση τις ωμότητες του τσάρου.

Η μεγάλη έξοδος (των Ελλήνων πτυχιούχων)

Ένα φαινόμενο που παρατηρείται σε μεγάλο βαθμό τα τελευταία χρόνια και αναμένεται να ενταθεί ακόμα περισσότερο στη νέα ελληνική πραγματικότητα (του ΔΝΤ), είναι η μετανάστευση νέων πτυχιούχων στο εξωτερικό. Είναι σαφές οτι το ρεύμα εξόδου είναι μαζικό και μπορεί να συγκριθεί με τη μεγάλη μετανάστευση των δεκαετιών του '50, '60 και '70, με μια σημαντική διαφορά. Δεν έχουμε να κάνουμε πλέον με ανειδίκευτους εργάτες ή ημιειδικευμένους τεχνίτες, αλλά με κατόχους ανώτατης μόρφωσης που διαθέτουν πτυχία, μεταπτυχιακά, διδακτορικά, πτυχία ξένων γλωσσών και συστατικές επιστολές, οπότε δεν θα ήταν υπερβολή να ισχυριστούμε οτι πρόκειται για τα «καλύτερα μυαλά» της χώρας.

ΕΛ.ΑΣ.: Απλώς άχρηστη ή μήπως επικίνδυνη;

Αν και σκόπευα να παρουσιάσω σήμερα τη συνέχεια του προηγούμενου άρθρου μου, για τις αντιγραφές που έκαναν οι χριστιανοί από άλλες θρησκείες, διάβασα κάτι στην «Ελευθεροτυπία» που με σόκαρε και αποφάσισα να το αναδημοσιεύσω. Στις πρόσφατες διαδηλώσεις στη Θεσσαλονίκη σε ανάμνηση της τραγικής δολοφονίας του 15χρονου Αλέξη η ένδοξη Ελληνική Αστυνομία έκανε πάλι το θαύμα της. Προσπαθώντας να συλλάβουν όσους περισσότερους γίνεται, σύμφωνα με τα σχέδια του νέου υπουργού «προστασίας του πολίτη», ξεπέρασαν πραγματικά κάθε όριο αχρειότητας και παλιανθρωπιάς. Την Κυριακή 6 Δεκεμβρίου, ο 23χρονος φοιτητής Γ.Κ. κατέβηκε με τις πιτζάμες να πετάξει τα σκουπίδια, κάτω από το σπίτι του κοντά στην πλατεία Αριστοτέλους. Παρακολουθώντας την πορεία να περνάει από μακριά είδε κάποιους αστυνομικούς να χτυπούν μια κοπέλα και τόλμησε να... διαμαρτυρηθεί!