Άννα Νταλάρα (οσία, σύζυγος επαναστάτη)

Πίσω από κάθε μεγάλο άντρα βρίσκεται μια μεγάλη γυναίκα, έτσι δεν λένε; Με αυτό το σκεπτικό, είναι απολύτως λογικό που στο πλευρό του γνήσιου επαναστάτη και ανθρωπιστή Γιώργου Νταλάρα βρίσκεται η Άννα, αυτή η πραγματική οσία (για να μην πω αγία)... Ας ξεκινήσουμε όμως με λίγη μουσική, να θυμηθούμε δυο τραγουδάκια που ερμηνεύει ο Γιώργος για τον Τσε (Hasta Siempre) και για τους μετανάστες (El Emigrante).

Γιατί όχι στη «Σπίθα» του Θεοδωράκη

Την Κυριακή παρευρέθηκα στη συγκέντρωση της «Σπίθας» του Μίκη Θεοδωράκη, στο Βελλίδειο στη Θεσσαλονίκη. Αν και δεν είχα μεγάλες προσδοκίες από μια τέτοια εκδήλωση, σκέφτηκα οτι το αναγνωρίσιμο πρόσωπο του μουσικοσυνθέτη θα μπορούσε να εμπνεύσει και να συσπειρώσει πολλούς ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών, πεποιθήσεων και κοινωνικών τάξεων, με κοινό παρονομαστή την αντίθεση στο Μνημόνιο, το οικονομικό σύστημα, το έλλειμμα δημοκρατίας γενικότερα. Δυστυχώς, οι φόβοι μου για συγκεντρωτισμό και στροφή προς τα (ακρο)δεξιά επαληθεύτηκαν, με αποτέλεσμα να αποχωρήσω πριν το τέλος της ομιλίας, εμφανώς απογοητευμένος.

Η γεωργική «Πράσινη Επανάσταση»

Το σημερινό κείμενο έχει θέμα την «Πράσινη Επανάσταση». Με τον συγκεκριμένο όρο δεν θα αναφερθούμε στις ουτοπικές υποσχέσεις της παρούσας κυβέρνησης, αλλά στις ριζικές αλλαγές στη γεωργία που επιτελέστηκαν με τη βοήθεια της επιστήμης, το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Καινούριοι τρόποι καλλιέργειας, όπως η μονοκαλλιέργεια, νέοι τύποι φυτών, κυρίως ειδικά μελετημένα υβρίδια, αλλά και νέες μέθοδοι βελτίωσης της παραγωγής, όπως η εκτεταμένη χρήση λιπασμάτων και ζιζανιοκτόνων, συνθέτουν την εικόνα της Πράσινης Επανάστασης. Η πρώτη Πράσινη Επανάσταση συνέβη στις αναπτυγμένες χώρες μεταξύ του 1950 με 1970, ενώ η δεύτερη συνέβη το 1967 στις αναπτυσσόμενες χώρες, όπως η Ινδία, το Πακιστάν, το Μεξικό, οι Φιλιππίνες κι αλλού. Η πλέον σύγχρονη επανάσταση στο χώρο των τροφίμων αφορά τις βιοτεχνολογικές μεθόδους παραγωγής, στις οποίες γονίδια από διαφορετικούς οργανισμούς ανασυνδυάζονται για να δημιουργηθεί μια νέα ποικιλία.

Υπακοή στην εξουσία: το πείραμα του Milgram

Ως κάποιου είδους συνέχεια στο προηγούμενο άρθρο της Bloody Mary, θα αναφερθώ κι εγώ στην επιθετικότητα. Δεν εννοώ όμως την ακραία επιθετικότητα κάποιων λίγων, βάναυσων και διαταραγμένων ατόμων, αλλά την καταστροφική συμπεριφορά στην οποία μπορούμε να φτάσουμε όλοι μας, υπακούοντας στην εξουσία. Όπως έχει παρατηρηθεί κατά καιρούς, πολλοί κατά τα άλλα φιλήσυχοι πολίτες έχουν επιδείξει τρομακτικό βαθμό βιαιότητας σε πολέμους ή παρόμοιες καταστάσεις. Μια εξήγηση αυτού του φαινομένου μπορεί να αναζητηθεί στην έμφυτη επιθετική τάση του ανθρώπου, που βρίσκεται σε λανθάνουσα κατάσταση στην καθημερινή ζωή και εκδηλώνεται πλήρως σε εξαιρετικές περιστάσεις, όπως οι πόλεμοι. Αυτή η προσέγγιση όμως είναι ελλιπής, όσο και απλουστευτική. Ένας ακόμα παράγοντας που πρέπει να συνεκτιμηθεί είναι η υποταγή στην εξουσία, η οποία είναι θεμελιώδες χαρακτηριστικό ομάδων με αυστηρή πειθαρχία, όπως οι στρατοί. Το πείραμα του Milgram που θα αναλύσω παρακάτω αποκαλύπτει, ιδιαιτέρως ωμά, μέχρι που μπορεί να φτάσει ένας «συνηθισμένος άνθρωπος» υπακούοντας την εξουσία...

Ανθρώπινη επιθετικότητα

Η ανθρώπινη επιθετικότητα αποτελεί ένα συνηθισμένο και καθημερινό φαινόμενο. Κατά καιρούς έχουν γίνει προσπάθειες για να ανακαλυφθούν τα αίτια πρόκλησης τέτοιων εκδηλώσεων, ιδιαίτερα όταν αυτή η συμπεριφορά οδηγεί σε αντικοινωνικές, καταστροφικές συνέπειες. Στο παρακάτω κείμενο θα αναφερθούμε σε κάποιες θεωρίες και προσεγγίσεις που έχουν προταθεί κατά καιρούς για να ερμηνευτούν οι αιτίες της επιθετικότητας και της κοινωνικά μη αποδεκτής συμπεριφοράς.

Εκκλησία και ομοφυλοφιλία

Σήμερα επιστρέφω στην «παραδοσιακή» θεματολογία του blog, δηλαδή την κριτική στην Εκκλησία και τη θρησκεία γενικότερα, μετά από αρκετά άρθρα ποικίλης ύλης. Ένα θέμα που έχει απασχολήσει πολλούς κατά καιρούς είναι η διπρόσωπη και ανειλικρινής στάση της Εκκλησίας απέναντι στην ομοφυλοφιλία, την οποία επισήμως καταδικάζει με τον πλέον σκληρό και κατηγορηματικό τρόπο, ενώ ανεπισήμως την αποδέχεται, καθώς ένα μεγάλο ποσοστό των άγαμων κληρικών είναι ενεργά ομοφυλόφιλοι, ενώ πολλοί έχουν ασυνείδητες ομοφυλοφιλικές τάσεις, όπως θα δείξω στη συνέχεια. Από ψυχιατρικής πλευράς, θα ήθελα να διευκρινίσω πως εδώ και δεκαετίες η ομοφυλοφιλία δεν αντιμετωπίζεται πια ως «διαταραχή», δηλαδή ως κάτι που πρέπει να ελεγχθεί και να θεραπευτεί, όπως υποστηρίζει η Εκκλησία. Η προτίμηση προς συντρόφους του ίδιου φύλου θεωρείται απλά μια από τις παραλλαγές της σεξουαλικότητας, η οποία μπορεί να εκφραστεί ποικιλοτρόπως. Είναι καιρός πια η Εκκλησία να αποδεσμευτεί από της αναχρονιστικές μπούρδες της εβραϊκής αρχαιότητας και να προσαρμοστεί στο σύγχρονο τρόπο ζωής, καθώς αμέτρητοι πλέον κληρικοί αναγκάζονται να κρύψουν το «κουσούρι» τους, όπως το έχει χαρακτηρίσει ο μακαριστός Χριστόδουλος, για να γίνουν αποδεκτοί.

Do the Evolution...

Φίλοι μου
Καλή χρονιά σε όλους και χρόνια πολλά. Ελπίζω ο καινούριος χρόνος να μας επιφυλάσσει καλύτερα μαντάτα από τον προηγούμενο, ο οποίος αποτέλεσε σημείο στη σύγχρονη ιστορία της χώρας, με την κακή έννοια. Οι ευχές όμως δυστυχώς δεν φτάνουν, δεν αρκεί να περιμένουμε από ένα θαύμα να βελτιώσει την ζωή μας. Πρέπει να αναλάβουμε έναν πιο ενεργητικό ρόλο, να αλλάξουμε μόνοι μας τη ροή της ιστορίας, ή τουλάχιστον να προσπαθήσουμε...

Θα ξεκινήσω τις αναρτήσεις του 2011 με ένα τραγουδάκι των Pearl Jam, που μου αρέσει τόσο το ίδιο, όσο και το βιντεοκλίπ του. Αναφέρομαι στο"Do the Evolution", το οποίο κυκλοφόρησε το 1998 στο άλμπουμ "Yield". Παλιότερα θα είχα δημοσιεύσει κάτι τέτοιο στα άλλα ιστολόγιά μου, το Music Lovers ή το Hell Fun Park, έχω αποφασίσει όμως να τα κλείσω και να αφοσιωθώ στο FalseFaith, κυρίως λόγω έλλειψης χρόνου. Απολαύστε λοιπόν την εξέλιξη του ανθρώπου, ο οποίος παρά τα τεχνολογικά του επιτεύγματα παραμένει κτηνώδης, άπληστος, καταστροφικός και αδιάφορος προς τη φύση.

Το πνεύμα των Χριστουγέννων

Σίγουρα δεν μπορεί να μείνει κανείς ανεπηρέαστος από το κλίμα των ημερών. Η πόλη φόρεσε για τα καλά τα γιορτινά της. Παντού υπάρχουν πολύχρωμα λαμπιόνια και στολισμένα χριστουγεννιάτικα δέντρα, ενώ οι άνθρωποι, έχοντας καταληφθεί από το χριστουγεννιάτικο πνεύμα, έχουν ανοίξει τις αγκάλες τους για να υποδεχθούν με θέρμη και εγκαρδιότητα κάθε φτωχό και κατατρεγμένο συνάνθρωπό τους.

Το μεσανατολικό μέσα από τις τέχνες

Αφορμή για να γράψω αυτό το μικρό κείμενο αποτέλεσε το σοκαριστικό κόμικς “Palestine” του Joe Sacco, που έπεσε στα χέρια μου πριν λίγες ημέρες. Περιγράφει με ωμό και παραστατικό τρόπο τις εμπειρίες του συγγραφέα από την περιπλάνησή του στην Παλαιστίνη το 1992, επιμένοντας ιδιαίτερα στα δεινά που είδε να προκαλεί η ισραηλινή κατοχή στους Παλαιστίνιους. Από την άλλη μεριά, πριν από λίγους μήνες είχα δει την εξαιρετική ταινία «Βαλς με τον Μπασίρ» του Ari Folman, η οποία δίνει μια εικόνα του πολέμου του 1982 στο Λίβανο, μέσα από τα μάτια των Ισραηλινών, αυτή τη φορά, στρατιωτών. Τα συγκεκριμένα δύο έργα αποδεικνύουν περίτρανα πως η τέχνη δεν είναι απλά ένα μέσο έκφρασης συναισθημάτων, αλλά μπορεί επίσης να ενημερώσει τον κόσμο για γεγονότα και καταστάσεις, συχνά με μεγαλύτερη εγκυρότητα και αμεσότητα από τα «επίσημα», γι' αυτό το σκοπό, ΜΜΕ.

Τα στερεότυπα μέσα στη λογοτεχνία

Τα στερεότυπα είναι οι απλοποιημένες και τυποποιημένες εικόνες ή αντιλήψεις που μας βοηθούν να χειριστούμε πολύπλοκες πληροφορίες του περιβάλλοντος. Αποτελούν δηλαδή μια μέθοδο απλοποίησης του κόσμου και των συνανθρώπων μας, που όλοι σε κάποιο βαθμό τη διαθέτουμε. Τα στερεότυπα αφορούν υπεργενικεύσεις που γίνονται για τα μέλη μιας ομάδας ατόμων όπως, των γυναικών (σεξισμός), των ατόμων με αναπηρίες, των μεταναστών κλπ, τα οποία ανεξάρτητα από τις ιδιαιτερότητες και τις διαφορές τους, θεωρείται ότι έχουν παρόμοια χαρακτηριστικά. Οι υπεραπλουστεύσεις αυτές μπορεί να οδηγήσουν σε διαστρέβλωση της κρίσης μας και σε λανθασμένες τοποθετήσεις και αποφάσεις απέναντι σε μια ομάδα ατόμων. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να γίνονται διακρίσεις και αδικίες εις βάρος των ανθρώπων αυτών, χωρίς να μπορούν να δικαιολογηθούν με τη λογική.

Σκόρπιες σκέψεις και προβληματισμοί

Σήμερα θα δημοσιεύσω τρία μικρά κείμενα, τα οποία πραγματεύονται προβληματισμούς μου γύρω από κοινωνικά, πολιτικά και ψυχολογικά θέματα. Αποφάσισα να τα παρουσιάσω μαζί όχι μόνο εξαιτίας του μεγέθους τους, αλλά και λόγω του στοιχείου του προβληματισμού που τα διακρίνει. Αναζητώντας την αλήθεια, φτάνουμε πολλές φορές σε αδιέξοδο. Ποτέ όμως δεν είναι μάταιη η αναζήτηση, καθώς αναγκαζόμαστε να σκεφτούμε, να φανταστούμε και να δοκιμάσουμε νέες εναλλακτικές, ενώ ταυτόχρονα σημαδεύουμε τις αποτυχημένες προσπάθειες, έτσι ώστε να μην ακολουθήσουμε ξανά αυτόν το δρόμο. Σε τελική ανάλυση, δεν είναι μόνο ο προορισμός που αξίζει αλλά και το ταξίδι, οπότε η διαδικασία της σκέψης κρίνεται από μόνη της ωφέλιμη και εποικοδομητική για το άτομο...

Η καταγωγή της ελληνικής γλώσσας

Υπάρχουν πολλές θεωρίες για την καταγωγή των ινδοευρωπαϊκών γλωσσών που μπορεί να συγκρούονται, να είναι αντίπαλες και να προέρχονται από αμφιλεγόμενες γλωσσολογικές μελέτες. Σε μια τόσο μακρινή εποχή δεν μπορούμε να είμαστε σίγουροι για τίποτα, παρά μόνο να μελετάμε και να συγκρίνουμε αρχαιολογικά ευρήματα και να διατυπώνουμε υποθέσεις προσπαθώντας να τις επαληθεύσουμε. Η δημοφιλέστερη θεωρία, στη οποία θα αναφερθούμε παρακάτω, είναι η υπόθεση Κουργκάν, σύμφωνα με την οποία η πρωτο-ινδοευρωπαϊκή γλώσσα ομιλούνταν από τον ομώνυμο χαλκολιθικό πολιτισμό της στέπας, την 5η χιλιετία π.Χ., στην περιοχή της Κασπίας Θάλασσας. Η μεγάλη ομοιότητα πολλών βασικών λέξεων σε διάφορες γλώσσες οδήγησε στην υπόθεση οτι υπάρχει μια κοινή πρωτογλώσσα, δηλαδή μια γλώσσα που αποτελεί κοινό πρόγονο, η οποία στη συγκεκριμένη περίπτωση ονομάστηκε πρωτοινδοευρωπαϊκή.

Κλιματικές αλλαγές - φαινόμενο του θερμοκηπίου

Σημείωση Ανορθόδοξου:

Σήμερα έχω τη χαρά να καλωσορίσω μια νέα συγγραφέα, τη Bloody Mary. Ανήσυχο πνεύμα, πολυτάλαντη και συνειδητοποιημένη, ελπίζουμε οτι θα φέρει νέο αέρα στο ιστολόγιο. Τις καλύτερες ευχές μας λοιπόν για το πρώτο της άρθρο, που κινείται στο χώρο της περιβαλλοντολογίας, ενός τομέα για τον οποίο οι προσωπικές μου γνώσεις είναι ελάχιστες. Το παρακάτω κείμενο είναι γραμμένο για να ενημερώσει, αλλά και για να προβληματίσει: Είναι ακριβή και ρεαλιστικά τα σενάρια που μας απειλούν με ταχεία υπερθέρμανση του πλανήτη ή μήπως είναι προϊόντα ελλιπών γνώσεων και προκαταλήψεων;

Βρες το επόμενο ψέμα που θα σου πει ο Γιωργάκης! (Updated)

Μια και διανύουμε εκλογική περίοδο, αποφάσισα να μη μείνω εντελώς εκτός επικαιρότητας. Και τι πιο ευχάριστο από το να ασχοληθώ με αυτόν τον ευγενέστατο κύριο, το μεγάλο μαραθωνοδρόμο, τον άσο της ποδηλασίας, το θρύλο του κανόε καγιάκ, αυτόν ντε, που αραιά και που παριστάνει τον πρωθυπουργό της χώρας... Επειδή όμως δεν θέλω να τον αδικήσω, παραδέχομαι οτι τον θαυμάζω σε κάτι: παρά τον τρομερό συναγωνισμό, καταφέρνει και ξεπερνά στο ψέμα και την υποκρισία σχεδόν όλους τους συναδέλφους του. Είτε μιλά σοβαρά, είτε κλαψουρίζει σαν αρσενική Βροχοπούλου, μπορούμε να είμαστε βέβαιοι οτι τα λεγόμενά του είναι 100% ψεύτικα.

Ο Βίλχελμ Ράιχ για το φασισμό

Η ευρύτατη διάδοση των ιδεών του φασισμού σε πολλές, διαφορετικές μεταξύ τους πληθυσμιακές ομάδες αποτελεί ένα μυστήριο για κάθε σκεπτόμενο άνθρωπο. Όπως εύλογα είχε αναρωτηθεί ο μεγάλος φιλόσοφος Μπαρούχ Σπινόζα: «γιατί άραγε αγωνίζονται οι άνθρωποι για τη δουλοσύνη τους, σαν να πρόκειται για τη σωτηρία τους;». Είναι λυπηρό, τρομακτικό και παράλογο να συναντάς άτομα που υπερασπίζονται με λύσσα και φανατισμό την ίδια τους την υποδούλωση. Για να αποκαλύψει κάποιος τα γενεσιουργά αίτια αυτής της επιδημίας, θα πρέπει να καταδυθεί στα βάθη του ανθρώπινου ασυνείδητου και να εξετάσει μηχανισμούς εγκατεστημένους από χιλιετίες. Ένας από τους πρώτους ερευνητές που ασχολήθηκε με τα βαθύτερα ψυχολογικά αίτια του φασισμού και του ολοκληρωτισμού γενικότερα ήταν ο ψυχαναλυτής και κοινωνικός επαναστάτης, Βίλχελμ Ράιχ.